بغداد يا سامره و در محضر خليفه مىيابيم و كتاب المسالك و الممالك را هم در همانجا تاليف كرده و به همين‌جهت احتمال داده‌اند كه او در همان ديوان مركزى مسئول و عهده‌دار ديوان بريد جبال هم بوده است « 1 » فهرستى از كتاب‌هاى ابن خردادبه ابن خردادبه از دانشمندان قرن سوم هجرى است . او در سالهاى نخستين اين قرن زندگى يافته و چنان كه نوشته‌اند در حدود سال 300 هجرى بدرود زندگى گفته است « 2 » . ابن نديم هشت كتاب از تأليفات او را بدين‌ترتيب برشمرده است : كتاب ادب السماع - كتاب جمهرة انساب الفرس و النواقل « 3 » - كتاب المسالك و الممالك - كتاب الطبيخ - كتاب اللّهو و الملاهى - كتاب الشراب - كتاب الانواء - كتاب النّدماء و الجلساء . از اين هشت كتاب آقاى باربيه دومنار كه نخستين بار كتاب « المسالك و الممالك » را چاپ و منتشر كرده « 4 » سه كتاب « جمهرة انساب الفرس و النواقل » و « المسالك و الممالك » و « كتاب الانواء » را عالمانه و تحقيقى و بقيه را تفننى و تفريحى توصيف نموده « 5 » . نظر صاحب‌نظران در بارهء ابن خردادبه از علماى سلف آنها كه از ابن خردادبه نام برده‌اند ، غالبا نوشته‌هاى او را به صحت و امانت ياد كرده‌اند . مسعودى در مقدمهء كتاب مروج الذهب در جائى كه از مؤلفان پيش از

--> ( 1 ) . مقدمه المسالك و الممالك ، از مصحح آن دوگوى . ( 2 ) . سال 300 هجرى را براى مرگ ابن خردادبه دوگوى در مقدمه خود بر المسالك و الممالك ص 21 از حاج خليفه ( ج 2 ص 101 ) نقل كرده بىآنكه خود در اين‌باره اظهار نظرى كند . ( 3 ) . اين كلمه در چاپهاى مختلف الفهرست نوافل با فاء يك نقطه چاپ شده صحيح آن النواقل با قاف است جمع ناقله ، دربارهء آن ، پس از اين در همين گفتار سخنى خواهد آمد . ( 4 ) . Barbier de Meynard اين كتاب را در سال 1865 ميلادى در روزنامهء آسيائى سال 1865 Journal Asiatique , 1865 چاپ و منتشر نمود . ( 5 ) . به نقل دوگوى از او در مقدمه خود بر المسالك و الممالك .